Diskimizi Nasıl Bölümleriz? (FDISK)

 

Bu yazımızda sizlere FDISK ile bir diskin nasıl bölümlendiğini anlatacağız. Bizlere ulaşan sorulardan bazı kullanıcıların FDISK ile diski bölümlemede sorunlar yaşadığını anladık, bunun üzerine yararlı olacağını umduğumuz bu yazımızı bilgisayarla yeni tanışan arkadaşlar için hazırladık.

Elimizde bulunan 2 GB' lık hard diskimizi FDISK kullanarak bölümlerine ayıracağız. Bölümlemeye başlamadan önce yapmamız gereken, bizim ne kadarlık bölümlere ihtiyacımız olduğunu iyice düşünmemiz, ve bu bölümleri ne amaçla kullanacağımıza iyi karar vermemizdir. Şimdi elimizde bulunan 2 GB' lık hard diskimizi ihtiyacamız doğrultusunda 1200 MB ve 800 MB' lık iki bölüme daha sonrada ayırmış olduğumuz 800 MB' lık bölümü 500 MB ve 300 MB' lık mantıksal sürücülere ayırmaya karar vermiş olalım.

İlk yapmamız gereken diskimizi iki bölüme ayırmaktır, bunlar; 1200 MB' lık birincil DOS bölümü (Primary DOS partition C) ve 800 MB' lık uzatılmış DOS bölümü (Extended DOS partition) olacaktır. Şekil-1 deki 2 GB' lık Harddiskimiz Bölümlendikten sonra Şekil-2 de görülen iki kısma ayrılacak.

Daha sonra 800 MB' lık uzatılmış DOS alanını istediğimiz sayıda sanal sürücüye ayırabiliriz ( D:, E:, F:, G:, H: ...). Biz buradaki örneğimizde 800 MB' lık uzatılmış DOS bölümümüzü  500 MB' lık ve 300 MB' lık iki adet sanal sürücüye ayıracağımızı belirtmiştik. Bu sürücüler D: ve E: olarak isimlenecektir. Bu da Şekil-3 de görülmektedir.

Şimdi bu işi FDISK ile nasıl yaptığımızı anlatarak devam edelim. FDISK' i ilk çalıştırdığımızda aşağıdaki gibi bir ekran ile karşılaşıyoruz.

 

Bu kısımda FDISK size 2 GB' dan büyük diskler için destek isteyip istemediğinizi soruyor. Bu seçenek default "Y" olarak gelir, bu 2 GB' dan büyük kapasiteli disklerimize erişimi sağladığı gibi aynı zamanda da FAT32 dosya sistemini aktif hale getirir. Bu konuya az sonra değineceğiz. Şimdi bu seçeneğe "Y" ("E") diyerek geçiyoruz.

FAT16 ve FAT32 Arasındaki Fark Nedir?

Size temel oluşturması bakımından daha önce Kapasite Sınırları başlıklı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz. Bu kısımda detaya girmeden sadece FAT16 ile FAT32 arasındaki farklılıktan bahsedeceğiz.

DOS ve Windows 9x' de kullanılan dosya sistemine FAT (File Allocation Table - Dosya Yerleşim Tablosu) denir. Dosya sistemi diskimizde bilgilerin yazılabileceği bölümlerin oluşmasını sağlar. Buna "Cluster" ismi verilir. Diskimize kaydettiğimiz her bilgi cluster' lara bölünerek yerleştirilir. İşte bu "cluster" boyutu ise dosya sistemine göre farklılık gösterir. Bu boyutun büyük olması diskimizin verimsiz kullanılması demektir. Çünkü biz diskimize ufak bir dosya bile kaydetsek bu belirlenen cluster boyutu kadar yer işgal eder. Örnek verecek olursak, cluster boyutu 32K olduğu zaman diskimize 2K' lık bir dosya bile kaydetsek bu 32K' lık yer işgal edecektir. FAT32, FAT16 ya göre daha az cluster boyutuna sahiptir. Bu sebeple diskimizi daha verimli kullanır. FAT16' ya göre bir başka avantajı ise FAT16' nın 2 GB' dan büyük kapasiteli diskleri desteklememesine karşın FAT32' de böyle bir sınır yoktur.

Sizin FDISK pencerenizin görüntüsü biraz farklı olabilir çünkü bende bulunan 5. seçenek ( Change current fixed disk drive ) sizde olmayabilir. Bu seçenek ancak birden fazla sabit disk takılı olan sistemlerde gözükür. Bu menüde bir DOS bölümü oluşturmak istediğimi belirten 1 numaralı seçeneği seçiyoruz. Daha sonra ekrana gelen menü şu şekilde olacaktır.

 

 

Diskimizi Nasıl Bölümleriz? (FDISK) / Sayfa 2

 

Bu menü kullanıcıları yanıltan menülerden biridir. Bu pencerede isterseniz birincil DOS bölümü, uzatılmış DOS bölümü veya uzatılmış DOS bölümünde sanal sürücüler oluşturabileceğiniz söyleniyor. Ama şu anda bizim için tek seçenek birincil DOS bölümü oluşturmaktır. Şayet diğer seçenekleri kullanacak olursak hata mesajı ile karşılaşacağız. Çünkü üzerinde FDISK işlemini yapmakta olduğumuz sabit diskimiz şu an "master" / slave kombinasyonuna sahip EIDE arayüzünün "master" olanı. Master olmasından dolayı birincil fiziksel disk haline gelen diskimiz üzerinde mutlaka birincil DOS bölümünün olması gerekmektedir. Ama "slave" bir disk için birincil DOS bölümü oluşturmadan uzatılmış DOS bölümü oluşturmak mümkün olacaktır. Başka bir değişle tek bir sabit diske sahip olan sistemlerde, öncelikle birincil DOS bölümü oluşturulmalıdır. Birincil DOS bölümünü oluşturmak için 1 nolu seçeneği sectiğimizde bilgisayarın bir süre hesap yapmasından sonra aşağıdaki gibi bir menü karşımıza gelecektir.

Burada karşımıza gelen soruda birinci diskimizi tam bir C: sürücüsü yapıp yapmayacağımızı sorar. Biz daha önce diski iki bölüme ayırmaya karar vermiş olduğumuz için buraya N yazıp, "enter"e basıyoruz. Şayet tek bir bölüm kullanmaya karar vermiş olsaydık buradaki soruya Y yazıp, "enter"e basacaktık. Bu soruya N dedikten sonra karşımıza aşağıdaki gibi bir menü daha gelecek.

Buradaki bölümde de bölümlemek istediğimiz disk alanını soruyor. Buraya ister % olarak, istersek tam sayı olarak kullanmak istediğimiz disk alanını belirtiriz. Ben burda tam sayı cinsinden 1200 yazmayı tercih ediyorum ve Entere basıyorum. Bundan sonraki menüde de birincil DOS bölümü oluşturulmuş olan disk' in bilgileri yer almaktadır.

Dikkat edilirse oluşturmuş olduğumuz birincil DOS bölümü C: sürücüsü olarak tanınmakta. Çünkü birincil DOS bölümü daima C: olarak tanımlanır. System yazan kısmın altına diikat edilirse UNKNOWN yazıyor, bu diskin bu bölümünün henüz formatlanmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Onun için de sistem tanınmıyor anlamında "unknown" yazıyor. Bu bölünden de kaldığımız yerden devam etmek için ESC tuşuna basıyoruz. Aynı pencere tekrar karşımıza gelecektir.

Fakat diğerinden farkı bir hata mesajı ile bizi uyarması. Bunun sebebi diskimizdeki sistemin açılışının yapılacağı bölümü (aktif Bölüm) halen belirtmemiş olmamızdır. Bu problemi gidermek için yeni oluşturmuş olduğumuz bölümü aktif olarak belirliyoruz. Bunu yapmak için 2 nolu seçeneği kullanmak gerekiyor. Bu seçenek sonucu oluşan menü aşagıda görülmektedir.

Burada da hangi bölümün aktif olmasını istediğimizi belirten bir soru ile karşı karşıya kalacağız. Evet diskimizde hali hazırda tek bölüm olmasına rağmen bizden hangi bölümün aktif edilmesini isteyen bir soru var, gerçekten şaşırtıcı. Bu sorunun cevabına da 1 yazıp "enter"le geçiyoruz. Böylece 1 nolu bölümün aktif edildiğine dair bir mesaj alarak işlemin gerçekleşmiş olduğunu öğreniyoruz. Şimdi ESC tuşuna basarak FDISK' in ana ekranına dönüyoruz.

Evet şimdi sırada uzatılmış DOS bölümünün oluşturulmasında. Bu bölümü de oluşturduktan sonra yine en başta karar verdiğimiz üzere bu bölümüde iki mantıksal sürücüye böleceğiz. 1 nolu seçeneği kullanarak bölümleme menüsüne tekrar gelmiş oluyoruz ancak bu defa Uzatılmış DOS Bölümü oluşturmak için 2' yi seçiyoruz. Bu menüde aşağıda görülmektedir.

"Enter" tuşuna basarak bize verilen tüm disk alanını seçiyoruz. Bu işlemden sonra uzatılmış DOS bölümünün oluşturulduğuna dair doğrulama mesajı gelecektir.

Burada da ESC tuşuna basıyoruz daha önce belirttiğimiz gibi bu uzatılmış alan içinde iki adet mantıksal sürücü oluşturacağız (D: ve E:).

FDISK tek bir mantıksal sürücü yapmak isteyecektir, fakat bizim yapmak istediğimiz 500 MB ve 300 MB' sürücüler olduğu için Fdisk'in belirttiği rakamı 500 olarak değiştirip "enter"e basıyoruz.

Şu anda birinci mantıksal sürücümüzün 500 MB olarak oluşmuşturmuş bulunuyoruz. Şimdi sıra diğer sürücümüzü oluşturmaya geldi. ESC ile aşağıdaki menüye ulaşıyoruz. FDISK burada bize kalan bölümü belirtiyor (aynı zamanda 2. mantıksal sürücümüzün alanı olacak).

Burada da "enter"e basarak ikinci mantıksal sürücümüzü oluşturuyoruz. Şayet daha fazla mantıksal sürücü oluşturmak isteseydik, ikinci mantıksal sürücü için kalan alandan oluşturmak istediğimiz diğer sürücüler için disk alanı ayıracaktık. Yani tamamını ikinci sürücüye verip işlemin orda sonlanmasını engelleyecektik. Ama biz o şekilde yapmadık. Gelecek menü aşağıdaki gibi olacaktır.

FDISK boş alanın kalmadığını bildirecektir. En son olarak ESC tuşuna 3 defa basıyoruz ve sistemin yeniden başlamasını sağlıyoruz.

 

Diskimizi Nasıl Bölümleriz? (FDISK) / Sayfa 3

 

Diskimizi Biçimleyelim

Tüm bu işlemlerden sonra sabit diskimizin formatlanmasına geldi sıra. Onu da kabaca izah etmek gerekirse: Bölümlemiş olduğumuz diskimizdeki C: ' yi dikkat ettiyseniz aktif partition olarak seçtik. Bu sebeple kuracağımız işletim sisteminin sistem dosyalarının bu kısımda olması gerekmektedir. Bunu sağlamak için aşağıdaki şekilde komut verebilirsiniz. FDISK işleminde yüksek kapasiteli disk erişimi için "Y" ("E") dediğimizi hatırlıyorsunuz bundan dolayı diskimiz FAT32 formatında biçimlenecek.

Format c:/s/u

Bu sizin sistem dosyalarınızı "C" sürücünüze atacak ve sistemin yine aynı sürücüden başlatılmasını sağlayacak. Diğer bölümleride kullanıma hazır hale getirmek için ise:

Format d:/u ve

Format e:/u ile biçimlendirme yapabilirsiniz.

Not : "/u" ve"/s" parametresi zorunlu değildir. "/u" parametresi İşletim sisteminizin "unformat" icin yer ayırmamasını sağlar ve diskinizdeki verileri format komutu ile uçurduğunuzda sizin tekrar verileri kurtarabilme olasılığınızı ortadan kaldırır. "/s" ise format atılan kısma system dosylarının yüklenmesini sağlar. Bu parametre verilmezse disk biçimlenir fakat aktif olarak seçtiğimiz bölümde (C' de) systemin açılması için gerekli dosyaları bulamacağından hata verecek ve sistem açılmayacaktır.

Peki Var Olan Bölümleri Nasıl Sileriz?

Bu işlem için tersden hareket etmek herhangi bir hata mesajı ile karşılaşmamak açısından iyidir. Şöyleki yukarıdaki örneğimizde oluşturduğumuz "Primary DOS Partition" , "Extended DOS Partition" ve "Logical DOS Drive in Extended DOS Partition" bölümlerini silmek istediğimizde en son yaptığımız bölümlemeyi en önce silmek, hata ile karşılaşmamak için en tercih edilebilir yoldur. Şayet ilk önce "Primary Dos Partition" kısmını (Yani C sürücüsü) silmeye kalkarsak "Cannot Delete Primary Dos Partition on Drive 1 when an Extended Dos Partition Exists" hata mesajı ile karşılaşırız. Disk üzerindeki bölümlemeyi yok etmek için FDISK' in ana menüsünden "3" nolu seçeneği seçeriz. Karşımıza aşağıdaki menü gelecektir.

Şimdi sırası ile 3,2,1 nolu seçenekleri kullanarak gerekli silme işlemini yapabiliriz. Şayet diskinizde başka bir dosya sistemi türünden bölümleme yapılmış ise bunu da "4" nolu seçeneği kullanarak yok edebilirsiniz. Aşağıda Non-DOS partition' a sahip bir disk görülmektedir. Dikkat edilirse bu diskte "Primary DOS" bölümü olarak 1.2 Gb ayrılmış ve FAT32 dosya sistemini kullanacak şekilde biçimlendirilmiştir.Geri kalan 800 Mb' lık kısım ise FDISK tarafından "Non-DOS" partition olarak tanınıyor.Bu kısım Linux tarafından formatlandığı için FDISK tarafından DOS Olmayan kısım olarak nitelendiriliyor.

Disk bölümleme işlemini FDISK programı ile nasıl yapacağınızı anlattık. Bu iş için geliştirilmiş bir çok başka yazılım bulmak mümkün. Bunlardan en çok popüler olanı ise "Partition Magic" 'dir. FDISK programına göre bir çok avantajı ve kullanım kolaylığı vardır, fakat ücretlidir. Bununla birlikte y eni bir sistem kurmaya kaktığınızda FDISK ile karşı karşıyasınız demektir. Bu yüzden kullanımının iyi bilinmesinde fayda vardır.

Mehmet HOŞ