SÜRÜCÜ BULMAK İÇİN

Sürücümü Kaybettim, Neden Bulurum?

İşte bize en sık gelen sorulardan biri. Bu ay da acemilere donanım sürücülerini nereden bulacaklarını açıklayalım dedik.

er gün bizlere e-mail ile okurlardan bir yığın soru geliyor, biliyorsunuz. Bunları mutlaka dergide değerlendirelim demeyip e-mail ile de cevaplandırmaya dikkat ediyoruz. Ancak bazı sorular var ki, bunlara "bıktıran sorular", hatta "çıldırtıcı sorular" demek mümkün. Alınmayın ama, aynı soruları ve cevaplarını dergimizde 4-5 kez yazmanıza karşın - sektirmeden her gün gelirse, insan "acaba dergide Bıktıran Sorular diye bir köşe açsak mı" diye düşünüyor. Bu sorular arasında, örneğin "56K USR modemimi, 3com'un Leb sitesindeki yazılımla v90'a terfi edemedim, ne yapacağım?" sorusunu e-posta kutumda 1-2 gün göremezsem endişeleniyorum. Şaka bir yana, dergimizde bundan önce 4 kere yazdık, ama madem konuyu açtık, yine cevaplayıp hemen asıl konumuza geçelim: 3com sitesinden indirilmiş terfi yazılımları Türkiye'de dağıtılan USR modemlere uygun değil. Modemin iki Türkiye distribütörü var: Billûr (www.biltur.com.tr) ve Karma (www.karma.com.tr). Bu web sitelerinde gerekli terfi yazılımları var; özellikle de Biltur'un sitesinde çok geniş bir açıklama ile, modeminizin seri numarasını nasıl kontrol edeceğiniz ve adım adım terfi yöntemi anlatılıyor.

Aslında bu ayki konumuz bu sorudan pek uzak değil: "x model donanımımın sürücülerini kaybettim, nasıl bulacağım?" Önce birkaç küçük uyarı ve ipucu ile konumuza girelim:

l Donanımınızın marka ve modelinden emin olun. Sürücülerini kaybeden kullanıcılarda ürünün kitapçıklarını da kaybetme eğilimi vardır (tamam, "arkadaşımdan böyle satın aldım" mazeretini kabul ediyoruz!). Ancak ürünün üzerindeki yazılara, yongalarına bakarak birşeyler çıkarmanız mümkün.

l Bilgisayar Kurdu ekimizde "donanımınızı yakından tanıyın" diyoruz sürekli. Ama no-name bir ürün aldıysanız bu mümkün olmayabilir. Örneğin sorunuz "56K Rockwell modemimin sürücülerini nasıl bulurum?" ise cevabı şu: "Bulamazsınız". Çünkü Rockwell bir modem markası değil, bir modem yongası markasıdır. Rockwell'in (daha doğrusu Rockwell'i satın alan Conexant firmasının) Web sitesindeki (www.conexant.com/products/modems.asp) uyarıda da belirtildiği gibi, sürücülerini ancak modem üreticisinin Web sitesinde bulabilirsiniz. No-name bir modemse, ancak o ürünü size satan firmadan bulma şansınız var.

l Anlayacağınız gibi, no-name ürün almanızı pek önermiyoruz. Üretici Web sitesi, teknik desteği olmayan ürünlerden uzak durun.

l Önce PC'nizdeki tüm donanımların marka ve model olarak bir listesini çıkarın; sonra Internet'te gerekli sürücülerin, BIOS terfilerinin, yamaların vs. bulunduğu Web sitelerinin linklerini Web tarayıcınızın Sık Kullanılanlar listesinde, "Sürücülerim" adlı bir klasör yaratıp burada saklayın. Örneğin ekran kartları için neredeyse her ay yeni bir sürücü çıkıyor; bu sürücüler bazen inanılmaz oranda performans artışı sağlıyor; sık sık kontrol etmekte fayda var.

l Bazen PC'nize yüklediğiniz bir yazılım, taktığınız başka bir donanım, bir donanımınızın sürücülerini devreden çıkarabilir; sürücüleri tekrar yüklemek gerekebilir (örneğin; artık yeni ekran kartları IRQ 10 kullanıyor; aynı IRQ'yu kullanan bir TV kartını taktığınızda ekran kartınızın sürücüleri uçabilir; tekrar yüklemek ekran kartına başka IRQ'nun atanmasını sağlayabilir.) Bu yüzden kullandığınız sürücüleri Internet'ten indirdiyseniz, yedeğini saklamanızda fayda var.

l AGP ekran kartı kullanıyorsanız, AGP yuvasının hemen yanındaki PCI yuvasını boş bırakın; çakışmalar genelde bu nedenle olur. Sonra sürücüler doğru yüklenmiyor diye üzülürsünüz.

l Bazen sürücü yükleme problemlerinde; bir kartın takıldığı yuvayı değiştirerek denemek iyi sonuç verebilir. (Örneğin SB Live! Ses kartımın LiveWare 2.0 sürücüleri, sürekli açılışta DOS sürücülerini yükleyemediğini belirtiyordu; yuvasını değiştirince halloldu.)

l Bazı sürücü güncellemeleri eskisinin üzerine yüklenir; bazılarını eski sürücüleri kaldırarak yüklemek daha iyidir. Bu konuya dikkat edin.

l Aşağıda yabancı firmaların ürün sürücülerinin bulunduğu Web sayfalarını nasıl bulacağınızı anlatıyoruz ama özellikle Türkçe bilgi arıyorsanız, son günlerde Web sitelerini geliştiren Türkiye temsilcilerinin sürücü sayfalarına da bakabilirsiniz. Haziran 99 sayımızda bu konuda detaylı bir inceleme yapmıştık; dergimizin Web sitesinde, eski sayılar arşivinde bu konuyu bulabilirsiniz.

İYİ DE, BU WEB SAYFALARINI NASIL BULACAĞIZ?

Şimdi, başta da belirttiğimiz gibi, bizim asıl derdimiz; "x model donanımımın sürücülerini kaybettim, nasıl bulacağım?" sorularını mümkün olduğunca azaltmak. "E, bizde Internet varsa sizde de var; neden kendiniz arayıp bulmuyorsunuz?" demiyoruz, çünkü özellikle acemi kullanıcıların - hele bir de İngilizce bilgileri yeterli değilse - Internet'te arama yaparken çektiği sıkıntıları biliyoruz. Bu yazıda da kendi işinizi görmeniz için biraz yardımcı olacak, sizlere bir iki önemli Web sitesinden bahsedeceğiz. Bunlardan ilki "Windows Device Drivers"; kısaca WinDrivers.com (www.windrivers.com).

Windrivers.com'un ana penceresinde karman çorman, bir yığın bilgi bulacaksınız. Bilgisayar dünyasından günlük haberler, ABD'deki günlük işlemci fiyatları, batan şirketlerin listesi, yeni donanım incelemeleri, yeni çıkan yardımcı araçlara linkler, çeşitli donanımlar için hemen o hafta içinde çıkmış yeni sürücüler vs. Yani, "bizim ekran kartı için yeni bir sürücü, anakart için yeni bir BIOS çıkmış mı" diye hergün kontrol edilebilecek bir site, aslında.

Bu Web sitesinin sol üst köşesinde Driver Search diye bir bölüm göreceksiniz; yani sürücü arama bölümü. Hemen "Advanced Search" linkine tıklayın. Karşınıza gelen yeni sayfada sürücü araması için size çeşitli yöntemler sunuluyor. Örneğin firma adına göre arama yapmanız için bir "Alphabetical By Company" bölümü var. Diyelim ki Elsa marka ekran kartınızın sürücülerini arıyorsunuz; E linkine, yeni sayfadaki listeden de Elsa linkine tıklıyorsunuz. Karşınıza yine bir Windrivers.com sayfası geliyor. Burada Quick Links bölümünde firmanın ana sayfasına, sürücüler sayfasına, ürün bilgileri sayfasına (bakın bu da önemli; örneğin bazen, şu monitörün özelliklerini yazar mısınız gibilerinden sorular geliyor); teknik destek sayfasına ve sürücülerin ve varsa diğer yardımcı yazılımların bulunduğu FTP sitesine doğrudan linkler yer alıyor. Aşağılara doğru firmanın posta adresinden tutun varsa forum/haber grubu bölümlerine, teknik destek e-posta adresine kadar her şeyi bulabilirsiniz. Hani bazen bir derdinize Türkiye temsilcisinden çözüm bulamadığınızda ana firmadan bir e-posta adresi ararsınız ya; işte size çözümü.

Yukarıda bahsettiğimiz "Alphabetical By Company" bölümünün hemen altında donanım kategorilerine göre arama yapmanızı sağlayan Category Search bölümü var; yine buradan donanımınızın kategorisini simgeleyen linke tıklayıp, firma isimlerine ve nihayet firma Web sayfası linklerine ulaşabilirsiniz.

Hemen altında "FCC ID Number" diye bir bölüm var. Diyelim ki bir donanımınızın marka ve modelini bile bulamıyorsunuz. Standartlara uygun her PC donanımının üzerinde bir FCC onayı vardır (zaten FCC gibi uluslararası bir onayı yoksa, o donanımı pek makbul değildir, haberiniz olsun). Bir de bazı kartlarda bu FCC onayının yanında bir FCC ID numarası vardır; özellikle modemlerde bulunur. Nedense çoğu kez bu ID numarası anlaşılır bir düzende verilmemiştir; ama şirket kodunu belirleyen 3 karakterden ve ürün kodunu belirleyen 14 karakterden oluşan bir numara ise, WinDrivers'da bu kodu vererek ürün marka ve modeli aranabilir.

Bir kez donanım üreticinizin sürücü sayfasını bulunca, gerisi size kalıyor. Artık donanımınızın modeline göre bu sayfalarda sürücü bulacaksınız.

DRIVERS HEADQUARTERS

Sürücü arama alanında isim yapmış ikinci bir Web sitesi, Drivers Headquarters (www.drivershq.com). Bu sitenin ana sayfasının solundaki çerçeve içinde donanım kategorileri yer alıyor. Hatta Windows 3.1x için sürücüler bile var. Ancak pek düzenli ve çok sık güncellenen bir site değil, baştan söyleyelim. Windows 3.1x için sürücüler de belirli bir indeks ile hazırlanmamış: Hangi donanım için olduğunu anlayamadığınız, garip isimli bir yığın dosya var. Yine de sitedeki Driver Dedective isimli yazılım işinizi görebilir. Bu yazılım sisteminizde yüklü sürücülere ait DRV, DLL ve VXD dosyalarını bulup hangi donanım için olduğu, sürüm numaraları gibi bilgileri çıkarıyor. Yine sitedeki DLL Files, VXD files gibi bölümlerden arama yapıp daha güncel bir dosya varsa öğrenebiliyorsunuz. Ancak pek acemilere göre değil; hangi DLL, DRV, VXD dosyasının ne şekilde kullanılacağını tahmin etmek çok zor olabilir. Sadece dosya güncellemek işe yaramayabilir; orijinal sürücüleri olduğu gibi kullanmak her zaman daha iyidir. Siteyi firmaların Web sitelerinde sürücü sayfalarına ulaşmak için kullanmak daha mantıklı görünüyor.

Bu sitelerin yanı sıra, örneğin en büyük shareware arşivlerinden www.download.com'un bir Drivers (sürücüler) bölümü bulunuyor ve yeni çıkan sürücüler bu bölüme ekleniyor.

İLAVE BİLGİLER

İngilizcenize güveniyorsanız, donanım sorunlarınız ile ilgili bilgi alabileceğiniz pek çok kaynak var. Yeter ki AltaVista gibi arama motorlarını kullanmayı bilin. Örneğin her zaman başıma gelir: Bir okur "her tarafı aradım; şu markanın sitesini, şu sürücünün bulunduğu Web sayfasını bulamadım" der. Şu işe bakın ki, AltaVista'da arattığımda sıralanan listede ilk link tam da aranan Web sayfasına aittir!

AltaVista'da sözcük aratmayı hepiniz biliyorsunuzdur. Ana sayfadaki satıra sözcüğü girip Search düğmesine tıklamanız veya Enter tuşuna basmanız yeterlidir. Bir ürün ile ilgili bilgi almak istiyorsanız; ürünün model numarasını - örneğin MS6116 - girerek arama yapabilirsiniz. Ama birden fazla sözcük vererek arama yapmak istiyorsanız, sözcüğü veya sözcük gruplarını tırnak içine alıp sol taraflarına + işareti koyun. Örneğin diyelim ki Creative Encore 5x DVD-ROM sürücünüz için bölge kodu sınırlamasını kaldıracak bir çözüm arıyorsunuz. Arama satırına +"Encore 5x" +"region" gibi bir ifade yazabilirsiniz. Burada tırnak içinde olan sözcükler komple aranır. Yani bir yerinde Encore, bir yerinde 5x geçen veya bu iki sözcükten birinin geçtiği sayfalar değil, "Encore 5X" sözcük grubunun bu şekilde geçtiği sayfalar sıralanır. +"Encore 5x" +"region" ifadesinde ise hem "Encore 5x" hem de "region" sözcüklerinin geçtiği sayfalar sıralanır. Bu artı işaretlerini koymazsanız, bunlardan sadece birinin geçtiği sayfalar sıralanabilir.

Bu aramalar size çeşitli forumlarda bulunan kullanıcı mesajlarını (sorular ve başka kullanıcıların gönderdiği cevaplar) da getirebilir; ki bu soru/cevaplar çok işinize yarayabilir. Bunun yanı sıra çeşitli donanım sorunlarınızın çözümü için firmaların haber sunucularına bağlanabilirsiniz. Haber sunucusu bulunan çeşitli firmaların sunucu adreslerini http://www.turkiyenews.com/ adresinde, Türkiye&News başlıklı bölümde bulabilirsiniz. Ayrıca dergimizin haber sunucusunda da çok geniş donanım grupları olduğunu; pek çok sorunumuza kullanıcılar arasında yazışarak çözüm bulduğumuzu belirtelim. Haber sunucumuza bağlanmak için gerekli açıklamaları Web sitemizde (www.pcmagazine.com.tr); Haber Sunucusu bölümünde bulabilrsiniz.

Bir donanımı satın almadan önce bilgi almak mı istiyorsunuz. Elbette önce size dergimizin Ürün İnceleme ve Test sayfalarını önereceğim. Tarafsız ve detaylı incelemelerimizle, okurlarımızın güvenini kazanmaktan son derece memnunuz. Ancak başka görüşleri de dinlemek isterseniz ve İngilizce de biliyorsanız, size ReviewFinder (www.reviewfinder.com) sitesini öneririm. Bu siteden çeşitli yabancı test sitelerinde arama yapıp ürün incelemelerini okuyabiliyorsunuz. Ana sayfanın sağındaki Search Engine kutusuna bir marka ve/veya model ismi yazarak incelemelerin yapıldığı çeşitli sitelere ulaşabilirsiniz. Ancak uyarmadı demeyin; bazen bir sitede bir ürün övülürken, diğerinde yerin dibine batırıldığı durumlar olabiliyor. Ayrıca Türkiye'ye giren modellerde, yabancı ülkelerdekine göre bazı ufak tefek farklılıklar olabiliyor. Yine de genel bir fikir edinmek için iyi bir site. Örneğin biz ürün incelemelerimizi yaparken bu arama motorunu sıkça kullanırız ve ön bilgi alırız. Tabii sonuçta "yanlış incelemişler, hiç de öyle değil" gibi yorumlar yaptığımız oluyor.